SCÜ'de 109 Yıllık Gizli İngiliz İstihbarat Raporu Gün Yüzüne Çıkarıldı.. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi'nde yürütülen akademik çalışma kapsamında, Birleşik Krallık Ulusal Arşivleri'nde bulunan ve 1917 yılına ait gizli İngiliz istihbarat raporu gün yüzüne çıkarıldı. "Panturancılık Hareketi" başlıklı raporun, dönemin İngiliz bakış açısıyla Türk milliyetçiliği, Pantürkizm ve Osmanlı Devleti'ne ilişkin önemli değerlendirmeler içerdiği belirtildi.
SCÜ'de 109 Yıllık Gizli İngiliz İstihbarat Raporu Gün Yüzüne Çıkarıldı!
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Eğitim Fakültesi Türkçe ve Sosyal Bilimler Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Osman Kubilay Gül tarafından yürütülen araştırmada, Birleşik Krallık Ulusal Arşivleri'nde CAB 24/33/82 referans numarasıyla kayıtlı bulunan Ekim 1917 tarihli gizli istihbarat raporu tarihsel bağlamıyla incelendi.
Birinci Dünya Savaşı'nın kritik dönemlerinden birinde hazırlanan raporda, Osmanlı Devleti, Türkistan'daki Türk milliyetçiliği, Pantürkizm hareketi, İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin politikaları ile Panislamizm ve Pantürkizm arasındaki ilişkiye dair değerlendirmeler yer alıyor. Raporda ayrıca Osmanlı Devleti'nin Arap ve Ermeni nüfusuna yönelik politikaları ile Bolşevik Devrimi sonrasında Orta Asya'daki Türk topluluklarının geleceğine ilişkin öngörüler de bulunuyor.
Araştırmada, rapor yalnızca içerdiği bilgiler açısından değil, hazırlandığı siyasi ve jeopolitik koşullar bakımından da eleştirel bir bakış açısıyla değerlendirildi. Çalışmada, İngiltere'nin dönemin emperyal politikalarının istihbarat raporlarına nasıl yansıdığı da analiz edildi.
"Daha önce rastlamadığımız bir kaynaktı"
Çalışmayı yürüten Prof. Dr. Osman Kubilay Gül, söz konusu raporun bir arşiv araştırması sırasında fark edildiğini belirterek, İngiliz arşivlerinde dijital ortamda bulunmayan belgeyi özel başvuru ve ücret karşılığında temin ettiklerini söyledi.
Raporun Pantürkizm araştırmaları açısından önemli bir kaynak olduğunu ifade eden Gül, "Daha önce hiçbir yerde rastlamadığımız bir kaynaktı. Bu yönüyle alana ciddi katkı sağlayacağını düşünüyoruz. Önemli bir eser ortaya koymaya gayret ettik." dedi.
"Yanlı bir rapor olduğunu göz önünde bulundurduk"
Raporun İngiliz istihbaratı tarafından hazırlandığını ve propaganda amacı taşıdığını vurgulayan Gül, çalışmada belgedeki bilgilerin doğrudan doğru kabul edilmediğini ifade etti.
Rapordaki değerlendirmelerin Türk ve uluslararası literatürde yer alan bilgilerle karşılaştırılarak analiz edildiğini belirten Gül, araştırmanın uluslararası hakemli bir dergide yayımlandığını söyledi.
1944 tarihli ikinci rapor da inceleniyor
Prof. Dr. Gül, 1917 tarihli raporun ardından 1944 yılına ait ikinci bir İngiliz raporu üzerinde de çalışma yürüttüklerini belirtti. İkinci Dünya Savaşı dönemine ait bu raporun, artık Türkiye Cumhuriyeti'nin var olduğu farklı bir siyasi atmosferde hazırlandığını ifade eden Gül, iki belgenin karşılaştırmalı olarak incelenmesinin Pantürkizm algısının değişimini ortaya koyması açısından önemli olduğunu dile getirdi.
Sivas, Sivas Cumhuriyet Üniversitesi, Osman Kubilay Gül, İngiliz İstihbaratı, Pantürkizm, Tarih Araştırması
Büyük Sivas Haber – Sivas Haberler
